Ăn gì quanh chợ Kỳ Lừa và chợ Đông Kinh: một ngày ăn ở phố Lạng Sơn

Đến thành phố Lạng Sơn mà chỉ có một ngày, cách nhanh nhất để ăn đủ các món xứ Lạng là đi quanh hai khu chợ lớn: chợ Kỳ Lừa và chợ Đông Kinh. Quanh hai chợ là những dãy phố cũ, quán ăn nhỏ mở từ sáng sớm đến tối, phục vụ người buôn bán, người đi chợ và cả khách xa.

Bài này không nói chuyện mua đồ, mà chỉ nói chuyện ăn: sáng ăn gì, trưa ăn gì, tối ăn gì, món nào nên thử ngay tại chỗ. Các gợi ý dưới đây không gắn với tên quán cụ thể, vì quán đổi chủ, đổi giờ thường xuyên; bạn chỉ cần biết món và cách nhận ra quán đông người địa phương.

Hai khu chợ, hai nhịp ăn khác nhau

Chợ Kỳ Lừa là chợ cổ, gắn với lịch sử buôn bán vùng biên từ nhiều trăm năm. Khu quanh chợ có phố cũ, nhiều nhà người Hoa, người Tày, quán ăn lâu năm. Buổi tối, khu phố gần chợ có chợ đêm, chủ yếu bán quần áo, đồ gia dụng, nhưng quanh đó là các hàng ăn vặt, đồ nướng, chè.

Chợ Đông Kinh là chợ lớn, tấp nập cả ngày, tập trung buôn bán hàng hóa. Quanh chợ có nhiều quán cơm, quán phở chua, bánh cuốn phục vụ người làm việc ở chợ. Nhịp ăn ở đây nhanh, quán bình dân, giá vừa phải.

Một ngày ăn ở phố Lạng Sơn

Gợi ý theo khung giờ. Giờ mở cửa của quán thay đổi, nên hỏi tại chỗ:

Buổi sáng: bánh cuốn và lợn quay

Bánh cuốn canh. Giống Cao Bằng, bánh cuốn Lạng Sơn chan nước canh xương nóng, có cuốn trứng, ăn với giò chả. Là bữa sáng nhẹ, ấm.

Cháo trắng với lợn quay. Một bát cháo trắng mịn, vài miếng lợn quay giòn da, chút dưa chua. Đơn giản nhưng là bữa sáng quen của nhiều người Lạng Sơn.

Xôi các loại. Xôi trắng, xôi lạc, xôi trám đen khi vào mùa trám (thường cuối hè, đầu thu), ăn với thịt kho hoặc muối vừng.

Buổi trưa: phở chua và mâm cơm xứ Lạng

Phở chua là món nên ăn trước buổi trưa, khi khoai chiên còn giòn, sốt còn mới. Một bát phở chua đầy đủ có vịt quay, xá xíu, gan, khoai môn chiên, lạc rang, rau thơm. Nếu không quen vị chua ngọt, có thể gọi phở vịt quay nước, nước dùng thơm mùi lá mắc mật từ chính con vịt.

Bữa trưa, các quán cơm quanh chợ Đông Kinh bày nhiều món: khâu nhục, vịt quay, lợn quay, canh măng chua, rau cải xào, đậu phụ nhồi thịt. Gọi vài món dùng chung là cách hiểu nhanh mâm cơm thường ngày của người Lạng Sơn.

Buổi chiều: những thứ bánh quê

Quanh các chợ, buổi chiều có những hàng bánh của người Tày, Nùng, mỗi thứ một vị:

• Bánh áp chao: vỏ bột nếp pha chút tẻ, nhân thịt vịt hoặc thịt lợn, chiên giòn, chấm nước mắm ngâm đu đủ xanh; mùa lạnh bán nhiều nhất.
• Bánh ngải: vỏ nếp xanh sẫm vì trộn lá ngải, nhân đỗ, vừng, đường, mùa xuân nhiều nhất.
• Bánh coóc mò: bánh nếp gói lá chuối hình sừng bò, ngày Tết nhiều hơn.
• Chè: chè đỗ, chè trôi nước, mùa lạnh có chè nóng.

Buổi tối: phố chợ đêm

Buổi tối, khu phố gần chợ Kỳ Lừa sáng đèn, có chợ đêm bán quần áo, đồ dùng, xen kẽ là các hàng ăn vặt: xiên nướng, ngô nướng, khoai nướng, chè. Không gian đông vui, hợp đi dạo sau bữa tối. Nếu muốn ăn bữa tối đàng hoàng, nhiều quán lẩu, quán nướng trong phố có món đặc trưng như lẩu vịt, thịt lợn nướng mắc mật.

Lạng Sơn mùa đông lạnh, buổi tối nhiệt độ xuống thấp, mang theo áo ấm khi đi chợ đêm. Mùa hè, buổi tối là lúc mát mẻ dễ chịu nhất trong ngày, phố chợ đông vui hơn.

Nhận ra quán ngon

Đông người địa phương. Quán nhiều người nói giọng địa phương, nhiều người đi xe máy dừng ăn rồi đi ngay thường là quán quen.

Quay vòng nhanh. Lợn quay, vịt quay, bánh cuốn được làm liên tục, không chất đống nguội.

Giá niêm yết rõ. Hỏi giá trước khi gọi, nhất là món tính theo lạng như lợn quay, vịt quay.

Đừng ngại quán nhỏ. Nhiều quán ngon chỉ vài cái bàn thấp, không có biển hiệu nổi bật.

Lưu ý khi đi ăn quanh chợ

Khu chợ đông người, xe cộ nhiều, gửi xe ở bãi rõ ràng và hỏi giá gửi trước. Mang theo tiền lẻ, nhiều hàng nhỏ chưa nhận chuyển khoản. Nếu đi nhóm, chia nhau gọi mỗi người một món rồi ăn chung để thử được nhiều hơn mà không bị quá no. Buổi tối nếu có uống rượu cùng bạn bè, không tự lái xe về.

Đậu phụ nhồi và những món thường ngày ít ai nhắc

Ngoài những món nổi tiếng, mâm cơm người Lạng Sơn còn có nhiều món thường ngày đáng thử. Đậu phụ nhồi thịt là món phổ biến: đậu rán sơ, khoét lỗ nhồi thịt băm với nấm hương, hành, rồi om hoặc nấu canh. Có nơi còn nhồi thịt vào ớt, cà tím, mướp đắng, quả mướp, gọi chung là món rau nhồi, gốc từ ẩm thực người Hoa và người Nùng.

Canh măng chua nấu với xương hoặc cá, rau cải ngồng luộc chấm muối vừng, dưa cải chua xào lòng là những món hay gặp ở quán cơm bình dân. Gọi thêm một hai món này cạnh vịt quay, khâu nhục giúp bữa ăn cân bằng hơn.

Nếu chỉ có nửa ngày

Đi qua Lạng Sơn trên đường lên cửa khẩu hoặc đi Cao Bằng, có thể gói gọn như sau:

• Dừng ăn sáng bánh cuốn canh hoặc cháo lợn quay gần chợ Đông Kinh.
• Đi bộ một vòng qua phố quanh chợ Kỳ Lừa, ăn thêm một bát phở chua nhỏ.
• Mua một ít bánh ngải, bánh coóc mò ăn dọc đường.
• Nếu còn thời gian, ghé quán cơm gọi một bát khâu nhục ăn trưa.
• Mua vịt quay nguyên con mang theo nếu đường đi tiếp còn xa, nhờ người bán để riêng nước bụng.

Ăn uống theo mùa ở xứ Lạng

Mùa thu là mùa đẹp nhất để đi ăn ở Lạng Sơn: hồng vào mùa, trám đen chín, vịt béo, khoai môn mới. Mùa đông lạnh, các món nóng như lẩu, bánh cuốn canh, chè nóng ngon hơn. Mùa xuân có bánh ngải, rau rừng non. Mùa hè hợp phở chua và các món nguội. Biết mùa giúp bạn chọn đúng món khi đến, thay vì gọi những món trái vụ.

Một vài phép lịch sự khi ăn ở phố chợ

Quán nhỏ quanh chợ thường dùng chung bàn, khách lạ ngồi cạnh nhau là chuyện bình thường. Gọi món xong nên trả tiền ngay hoặc hỏi cách thanh toán của quán. Người bán ở Lạng Sơn khá cởi mở, hỏi món nào hôm nay ngon thường được trả lời thật lòng, có khi còn được chỉ thêm quán khác chuyên món ấy. Ăn xong dọn gọn bát đũa về một phía cũng là cách cảm ơn quán nhỏ đông khách.